CEZA HUKUKU

Ceza hukuku, kamu hukukunun bir dalı olarak genel ve özel hükümler içerir. Ceza genel hukuku, suç kavramının maddi ve manevi unsurlarını, ceza hukukunun genel ilkelerini, suçlar için öngörülen cezaları, cezayı azaltan ve ortadan kaldıran nedenleri inceler. Bu hükümler, tüm suçlar için geçerlidir. Ceza özel hukuku ise, suç sayılan eylemleri teker teker ele alarak suçların kapsam ve sınırlarını, bu suçlara öngörülen cezaları inceler. Uyuşturucu ticareti, ağır ceza davaları ve Ceza Kanunu’nda belirtilen diğer suçlar ceza davaları kapsamında değerlendirilir. Ceza soruşturma ve kovuşturmaları TCK’daki tüm suçları kapsar ve bu süreçler Ceza Muhakemesi Kanunu tarafından düzenlenir.

KAST, OLASI KAST, BİLİNÇLİ TAKSİR VE BASİT TAKSİR

5237 sayılı Ceza Kanunu’na göre suç, “tipe uygun, hukuka aykırı, kusurlu olan bir insan davranışıdır.” Suçun varlığı için dört temel unsur gereklidir: tipiklik, maddi unsur, manevi unsur ve hukuka aykırılık. Tipiklik unsuru, bir eylemin kanunda açıkça tanımlanmış olması gerektiğini ifade eder. Maddi unsur, eylemin gerçekleşmesini, manevi unsur ise kast veya taksir şeklinde failin niyetini kapsar. Hukuka aykırılık, eylemin hukuka uygun bir gerekçesinin olmaması anlamına gelir.

Kastın Kanuni Dayanağı ve Unsurları

5237 sayılı TCK’nın 21. maddesi, kastı suçun kanuni tanımındaki unsurlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirme olarak tanımlar. Kastın iki unsuru vardır: bilme ve isteme. Bilme unsuru, failin suçun objektif nitelikteki tüm unsurlarını bilmesi; isteme unsuru ise, bu unsurların gerçekleşmesini istemesidir.

Kast Türleri

Kast, doğrudan kast ve olası kast olmak üzere ikiye ayrılır. Doğrudan kast, failin suçun sonuçlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir. Olası kast ise, failin suçun sonuçlarını öngörmesine rağmen eylemi gerçekleştirmesidir. Doğrudan kast, suçun tüm unsurlarının bilinmesi ve istenmesi; olası kast ise, sonuçların gerçekleşme olasılığının göze alınmasıdır.

Taksir Kavramı ve Unsurları

Taksir, kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması sonucu suçun gerçekleşmesidir. Taksir, basit taksir (bilinçsiz taksir) ve bilinçli taksir olarak ikiye ayrılır. Bilinçli taksirde fail, sonucu öngörür fakat gerçekleşmeyeceğine inanır. Bilinçli taksirde fail, sonucu öngörmesine rağmen gerçekleşmemesi için çaba gösterir. Basit taksirde ise, fail sonucu öngöremez.

Bilinçli Taksir ve Olası Kast Ayrımı

Olası kastta fail, sonucu öngörür ve kabullenir. Bilinçli taksirde ise, fail sonucu öngörür fakat gerçekleşmeyeceğine inanır ve engellemeye çalışır. Yargıtay kararları, bu iki kavramın ayrımında önemlidir.

HAKİMİN DAVAYA BAKAMAMASI VE REDDİ HALLERİ

Hakim, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 22. maddesinde belirtilen durumlarda davaya bakamaz. Bu durumlar; suçtan zarar görmüş olması, şüpheli, sanık veya mağdurla belirli akrabalık ilişkilerinin bulunması, aynı davada savcılık veya kolluk görevi yapmış olması, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş olması gibi durumlardır.

Hakimin reddi, CMK 24 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hakim, davaya bakamayacağı hallerin varlığı durumunda davaya katılamaz. Ayrıca, yargılamanın yenilenmesi halinde önceki yargılamada görev yapmış hakim aynı işte görev alamaz.

Yargıtay’ın bazı kararlarına göre, eşlerden birinin düzenlediği iddianame ile açılan davada diğer eşin hakim sıfatıyla yargılama yapması, CMK 22 ve 23. maddelerinde belirtilen hakimlik yapamama hallerine girmez ve adil yargılanma hakkını ihlal etmez.

CEZA MUHAKEMESİNDE SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA

Ceza muhakemesi, soruşturma ve kovuşturma evrelerinden oluşur. Soruşturma evresi, ihbar veya şikayet üzerine suç şüphesinin yetkili mercilerce öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar olan süreçtir. Cumhuriyet savcısı, bir suç işlendiği izlenimi veren bir hali öğrenir öğrenmez soruşturma başlatır. Soruşturma işlemleri kural olarak gizlidir ve hızlı bir şekilde yürütülmelidir.

Soruşturma Süresi

Soruşturma süresine ilişkin kanunda belirli bir hüküm yoktur. Soruşturma süresi, olayın niteliğine göre değişir. Örneğin, kasten öldürme suçu gibi karmaşık dosyalar, hakaret suçu gibi basit dosyalara göre daha uzun sürebilir. Tutuklu dosyalar, hızlı bir şekilde ele alınır.

Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı

2018 yılında CMK’ya eklenen bir fıkra ile, soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilmesi mümkündür. Bu karar, ihbar veya şikayet konusu fiilin suç oluşturmadığının açıkça anlaşılması durumunda verilir. Bu karara karşı itiraz etmek mümkündür.

Giresun Ceza Avukatı

Giresun ve çevre bölgelerdeki ceza işlemleriniz için iletişime geçebilirsiniz. Arabulucu Avukat Fatih Aydın.